ભારતમાં નિકાસ પ્રોત્સાહનો: પ્રકારો અને લાભો

ભારતની અર્થવ્યવસ્થા વિશ્વમાં સૌથી ઝડપથી વિકસતી અર્થવ્યવસ્થામાંની એક છે. આર્થિક સુધારાના ભાગરૂપે, સરકારે ઘણી નીતિઓ ઘડી છે જેના કારણે દેશનો ધીરે ધીરે આર્થિક વિકાસ થઈ રહ્યો છે. ફેરફારો હેઠળ, અન્ય દેશોમાં નિકાસની સ્થિતિ સુધારવાની પહેલ કરવામાં આવી છે. 

આ સંદર્ભે, સરકારે નિકાસ વેપારમાં વ્યવસાયોના લાભ માટે થોડા પગલાં લીધાં છે. આ ક્રિયાઓનો પ્રાથમિક ઉદ્દેશ્ય સમગ્ર નિકાસ પ્રક્રિયાને સરળ બનાવવા અને તેને વધુ લવચીક બનાવવાનો છે. 

વ્યાપક સ્તરે, આ સુધારાઓ સામાજિક લોકશાહી અને ઉદારીકરણ નીતિઓનું મિશ્રણ છે, જે નિકાસકારોને ડ્યુટી ક્રેડિટ સ્ક્રિપ્સના રૂપમાં પ્રોત્સાહનો પૂરા પાડે છે જેથી ચૂકવેલ ડ્યુટી પર નુકસાન પરત કરી શકાય. નિકાસ પ્રોત્સાહન યોજનાઓના કેટલાક મુખ્ય પ્રકારો છે:

• એડવાન્સ અધિકૃતતા યોજના
• વાર્ષિક જરૂરિયાત માટે અગાઉથી અધિકૃતતા
• નિકાસકારો માટે કસ્ટમ્સ, સેન્ટ્રલ એક્સાઇઝ અને સર્વિસ ટેક્સ પ્રોત્સાહનો માટેની ડ્યુટી ડ્રોબેક (DBK) યોજના
• ભારતથી સેવા નિકાસ (SEIS) યોજના 
• ડ્યુટી ફ્રી ઈમ્પોર્ટ ઓથોરાઈઝેશન (DFIA)
• શૂન્ય-ડ્યુટી EPCG યોજના
• પોસ્ટ નિકાસ EPCG ડ્યુટી ક્રેડિટ સ્ક્રિપ સ્કીમ
• નિકાસ શ્રેષ્ઠતાના નગરો
• માર્કેટ એક્સેસ પહેલ
• બજાર વિકાસ સહાય યોજના
• નિકાસલક્ષી એકમો (EOU) યોજના
• રાજ્ય અને કેન્દ્રીય કર અને લેવી (RoSCTL) યોજના પર છૂટ
• નિર્યાત રિન વિકાસ યોજના (NIRVIK) યોજના 
• (ગુડ્સ એન્ડ સર્વિસ ટેક્સ) નિકાસકારો માટે GST રિફંડ 
• પરિવહન અને માર્કેટિંગ સહાય યોજના (TMA)
• વ્યાજ સમાનતા યોજના (IES)
• ડ્યુટી એન્ટાઇટલમેન્ટ પાસબુક (DEPB) યોજના 
• ભારત યોજનામાંથી વેપારી માલની નિકાસને નિકાસ ઉત્પાદનો યોજના પર ફરજો અને કરમાં છૂટ સાથે બદલવામાં આવી

1990 ના દાયકામાં ઉદારીકરણ યોજનાની શરૂઆત થઈ ત્યારથી, આર્થિક સુધારાઓએ ખુલ્લા બજારની આર્થિક નીતિઓ પર ભાર મૂક્યો છે. વિદેશી રોકાણો વિવિધ ક્ષેત્રોમાં આવ્યા છે, અને જીવનધોરણ, માથાદીઠ આવક અને ગ્રોસ ડોમેસ્ટિક પ્રોડક્ટમાં સારી વૃદ્ધિ થઈ છે. તદુપરાંત, લવચીક વ્યવસાય પર વધુ ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે અને અતિશય લાલ ટેપિઝમ અને સરકારી નિયમોને દૂર કરવા પર વધુ ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે.

નિકાસ પ્રોત્સાહનો શું છે?

નિકાસકારોને વિદેશી હૂંડિયામણ લાવવાની અને ચોક્કસ ચીજવસ્તુઓ અથવા સેવાઓની નિકાસ કરવા માટે પ્રોત્સાહિત કરવાની સ્વીકૃતિ તરીકે નિકાસ પ્રોત્સાહનો આપવામાં આવે છે. આ પ્રોત્સાહનો એ આર્થિક મદદનું એક સ્વરૂપ છે જે સરકાર એવા વ્યવસાયોને ઓફર કરે છે જે વિદેશી બજારોને સુરક્ષિત કરવામાં મદદ કરે છે.

વિદેશ વેપાર નીતિ હેઠળ , ભારતમાં નિકાસ વધારવા માટે અનેક યોજનાઓ પ્રમોશનલ પગલાં પૂરા પાડે છે. ઉદ્દેશ્ય માળખાકીય બિનકાર્યક્ષમતાઓ અને સંબંધિત ખર્ચને સરભર કરવાનો અને નિકાસકારોને સમાન તક પૂરી પાડવાનો છે.

નિકાસ પ્રોત્સાહનો કેવી રીતે કામ કરે છે?

વૈશ્વિક બજારમાં સ્પર્ધાત્મકતા વધારવા માટે, સરકાર નિકાસ માલ પર ઓછા ટેક્સની માંગ કરે છે. તે નિકાસકારને નિકાસ પ્રોત્સાહનોના સંદર્ભમાં છૂટ આપીને સ્થાનિક નિકાસને સ્પર્ધાત્મક બનાવવામાં મદદ કરે છે. ઓફર કરેલા પ્રોત્સાહનો સ્થાનિક ઉત્પાદનોની વ્યાપક પહોંચ અને ભારતીય નિકાસ વ્યવસાયમાં ઉછાળો સુનિશ્ચિત કરે છે. 

ચાલો આપણે નિકાસ પ્રોત્સાહનોમાંથી એક ઉદાહરણ સાથે આને સમજીએ: જ્યારે સરકાર કરમાં છૂટ આપે છે, ત્યારે નિકાસકાર ઉત્પાદનની કિંમત ઘટાડી શકે છે. આ વૈશ્વિક સ્તરે ઉત્પાદનની સ્પર્ધાત્મકતા વધારવામાં મદદ કરે છે અને વ્યાપક પહોંચની ખાતરી આપે છે. 

નિકાસ પ્રોત્સાહનો માલની ઉપલબ્ધતા પર પણ આધાર રાખે છે. આનો અર્થ એ છે કે જો કોઈ ચોક્કસ ઉત્પાદનનું સરપ્લસ ઉત્પાદન હોય, તો સરકાર માલનો બગાડ ટાળવા માટે નિકાસ પ્રોત્સાહન ઓફર કરી શકે છે.

નિકાસ પ્રોત્સાહનો કોણ ચલાવે છે?

ડીજીએફટી મોટાભાગે ભારતમાં વાણિજ્ય અને ઔદ્યોગિક મંત્રાલય હેઠળ નિકાસ પ્રોત્સાહનોનો અમલ કરે છે. વધુમાં, સેન્ટ્રલ બોર્ડ ઓફ ઇન્ડાયરેક્ટ ટેક્સીસ એન્ડ કસ્ટમ્સ (CBIC) કસ્ટમ ડ્યુટી, વિવિધ નિકાસ ફી, દંડ અને ગુડ્સ એન્ડ સર્વિસ ટેક્સ (GST) વસૂલવા અને એકત્રિત કરવા સાથે સંકળાયેલ નીતિઓ બનાવે છે.

ભારતીય રિઝર્વ બેંક, દેશની મધ્યસ્થ બેંક, નિકાસ સંબંધિત નાણાકીય પ્રોત્સાહનો લાગુ કરે છે. વધુમાં, ડિરેક્ટોરેટ જનરલ ઑફ એક્સપોર્ટ પ્રમોશન (DGEP) નિકાસ રિફંડ-સંબંધિત તમામ મુદ્દાઓનું સંચાલન કરે છે, નિકાસ પ્રમોશન સ્કીમ સાથે સંકળાયેલ નીતિ વિષયક બાબતોનું સંચાલન કરે છે અને કસ્ટમ્સ-સંબંધિત પ્રક્રિયાઓ અને નીતિઓને લગતા ફેરફારો અથવા સુધારાઓની સલાહ આપે છે. 

એ જાણવું અગત્યનું છે કે વિશ્વ વેપાર સંગઠન (WTO) સરકારની સંડોવણીના સ્તર અથવા વિદેશી વેપારમાં કોઈપણ નીતિને લઈને દેશો વચ્ચેના કોઈપણ વિવાદનું સંચાલન કરે છે. 

નિયમ પ્રમાણે, WTO સરકારી પ્રોત્સાહનોને પ્રતિબંધિત કરી શકે છે સિવાય કે ઓછા વિકસિત દેશો દ્વારા પ્રેક્ટિસ કરવામાં આવે છે. તેથી, તમામ સરકારી પ્રોત્સાહનો WTO સાથે નિયમનમાં હોવા જોઈએ, કારણ કે તેઓ કાનૂની અને નૈતિક વિશ્વ વેપાર પ્રથાઓ પર નિયંત્રણ રાખે છે.           

નિકાસ પ્રોત્સાહનોના લાભો

દેશની સફળતા તેના ઉત્પાદકો પર આધારિત છે. જો તેને વિદેશી બજારોમાં નિકાસ કરી શકાય તેવા માલના ઉત્પાદન માટે વિવિધ સરકારી નિકાસ પ્રોત્સાહનો મળે તો આર્થિક વિકાસ સુનિશ્ચિત કરી શકાય છે. 

નિકાસ પ્રોત્સાહનો માત્ર નિકાસકારોને ભાવ ઘટાડવામાં મદદ કરે છે, પરંતુ નિકાસ વધારીને અને અર્થતંત્રને વેગ આપીને દેશને પણ ફાયદો પહોંચાડે છે. નિકાસકાર મેળવી શકે તેવા કેટલાક નિકાસ પ્રોત્સાહન લાભો અહીં આપેલા છે:

1. વિદેશી વિનિમય: નિકાસ વિદેશી ચલણ લાવે છે. નિકાસ ક્ષેત્રમાં વધારો નોંધપાત્ર રીતે વિદેશી સીધા રોકાણ (FDI)ને આકર્ષિત કરી શકે છે.
   • દરેક દેશે આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર વ્યવહારોને સરળ બનાવવા, દેવું ચૂકવવા અથવા આયાત માટે ચૂકવણી કરવા માટે વિદેશી વિનિમય અનામત જાળવી રાખવું આવશ્યક છે. નિકાસ પ્રોત્સાહનો આપીને, સરકારો વ્યવસાયોને નિકાસ વધારવા માટે પ્રોત્સાહિત કરે છે, જે દેશને તેના વિદેશી અનામતમાં સુધારો કરવામાં અને તેની તમામ વિદેશી જવાબદારીઓ અને જવાબદારીઓને પૂર્ણ કરવામાં મદદ કરે છે.
2. જોબ બનાવટ: નિકાસમાં વધારો વ્યાપાર વૃદ્ધિમાં મદદ કરે છે, જે રોજગારીનું સર્જન કરે છે. નિકાસ-લક્ષી ઉદ્યોગો ઘણી નોકરીઓનું સર્જન કરે છે, આર્થિક પ્રવૃત્તિને ઉત્તેજિત કરે છે અને આવક વૃદ્ધિને આગળ ધપાવે છે.
   • માલની નિકાસ કરતા વ્યવસાયો પણ આંતરરાષ્ટ્રીય ગુણવત્તાના ધોરણોને પૂર્ણ કરવા પર વધુ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે, જે નવીનતા અને કર્મચારીઓના કૌશલ્ય વિકાસને વેગ આપે છે, કંપનીઓની સ્પર્ધાત્મકતામાં વધારો કરે છે.
3. ઉચ્ચ વેતન: મુજબ વિશ્વ બેંકનો અહેવાલ, નિકાસમાં વધારો ઉચ્ચ વેતન બનાવે છે, ખાસ કરીને કુશળ, અનુભવી અને શહેરી કામદારો માટે. નિકાસમાં વધારો થવાથી કામદારો, ખાસ કરીને ઓછા-કુશળ, અનૌપચારિક ક્ષેત્રમાંથી ઔપચારિક ક્ષેત્રની નોકરીઓમાં વધારાનું વેતન અને વધારાના લાભો સાથે શિફ્ટ થઈ શકે છે.
4. વૈવિધ્યતા: વધેલા નિકાસ પ્રોત્સાહનો વધુ નિકાસને પ્રોત્સાહિત કરશે. આ પ્રોત્સાહનો વ્યવસાયોને વિવિધ દેશો સુધી પહોંચવામાં મદદ કરે છે, જે વધઘટ સાથે સંકળાયેલા જોખમોને ઘટાડવામાં મદદ કરે છે.
   • નિકાસમાં વધારો થવાથી દેશને બજારમાં વિવિધતા લાવવા અને એક જ ઉદ્યોગ અથવા બજાર પરની વિશ્વસનીયતા ઘટાડવાની પણ મંજૂરી મળશે. ઉદાહરણ તરીકે, જો તમે વિવિધ દેશોમાં નિકાસ કરો છો, ભલે એક દેશમાં માંગ ઘટી જાય, તમારી પાસે અન્ય દેશો છે જ્યાં તમે પુરવઠો વધારી શકો છો. આ વૈવિધ્યકરણ વ્યવસાયો અને અર્થતંત્રને સંભવિત મંદીથી સુરક્ષિત કરે છે, સ્થિરતા અને સતત વૃદ્ધિ પ્રદાન કરે છે.
5. નફામાં વધારો: ભારતમાં નિકાસ પ્રોત્સાહનોનો મુખ્ય ફાયદો નફાકારકતા છે. નિકાસ તમને ખરીદદારોના વૈશ્વિક બજારમાં પ્રવેશ આપે છે, જેનો અર્થ છે વેચાણ અને નફો વધે છે.
   • સમગ્ર વિશ્વમાં સંભવિત ગ્રાહકો સુધી પહોંચવું હંમેશા પડકારજનક રહ્યું છે. જો કે, ઈકોમર્સ સેક્ટરમાં વધારો થવાથી, માર્કેટ એક્સેસ મેળવવી અને વિદેશમાં તમારો માલ વેચવો સરળ બની ગયો છે. આમ, તમે ઈકોમર્સ પ્લેટફોર્મનો લાભ લઈને વેચાણ વધારી શકો છો વિવિધ દેશોમાં ગ્રાહકો સુધી પહોંચીને.

ભારતમાં નિકાસ પ્રોત્સાહનોના પ્રકાર 

ભારત સરકાર સ્થાનિક ઉત્પાદનોને વૈશ્વિક સ્તરે સ્પર્ધાત્મક રાખવા માટે વિવિધ નિકાસ પ્રોત્સાહનો પ્રદાન કરે છે. કેટલાક સૌથી સામાન્ય નિકાસ પ્રોત્સાહનોમાં સીધી ચૂકવણી, નિકાસ સબસિડી, નિકાસ નફા પર કર મુક્તિ, ઓછી કિંમતની લોન અને સરકાર દ્વારા ધિરાણ પ્રાપ્ત આંતરરાષ્ટ્રીય જાહેરાતોનો સમાવેશ થાય છે. 

ચાલો ભારતમાં વિવિધ નિકાસ પ્રોત્સાહન યોજનાઓની વિગતવાર ચર્ચા કરીએ:

1. એડવાન્સ ઓથોરાઈઝેશન સ્કીમ

આ યોજનાના ભાગ રૂપે, જો આ ઇનપુટ નિકાસ આઇટમના ઉત્પાદન માટે હોય તો, વ્યવસાયોને ડ્યુટી ચૂકવણી કર્યા વિના દેશમાં ઇનપુટ આયાત કરવાની મંજૂરી આપવામાં આવે છે. તદુપરાંત, લાઇસન્સિંગ ઓથોરિટીએ વધારાના નિકાસ ઉત્પાદનોની કિંમત 15% થી નીચે ન નક્કી કરી છે. આ યોજનામાં સામાન્ય રીતે આયાત માટે 12 મહિનાની અને ઈશ્યુની તારીખથી નિકાસ જવાબદારી (EO) હાથ ધરવા માટે 18 મહિનાની માન્યતા અવધિ હોય છે.

આ યોજના હેઠળ, નિકાસકારને નિકાસ ઉત્પાદનના ઉત્પાદનમાં ખર્ચવામાં આવેલા ઇનપુટ્સ, ઇંધણ અથવા પેકેજિંગ સામગ્રીનો ખર્ચ પણ મળે છે. જો કે, આપેલ ઉત્પાદન માટે ઇનપુટનો જથ્થો ચોક્કસ માપદંડો પર આધારિત છે, જેમાં ઉત્પાદન પ્રક્રિયામાં ઉત્પન્ન થયેલ કચરો શામેલ હોઈ શકે છે. 

2. વાર્ષિક જરૂરિયાત માટે એડવાન્સ અધિકૃતતા

એડવાન્સ ઓથોરાઇઝેશન સ્કીમ હેઠળ, નિકાસકારોને ડ્યુટી-ફ્રી ઇનપુટ્સ આયાત કરવા માટે અધિકૃત કરવામાં આવે છે, જે નિકાસ ઉત્પાદનમાં ભૌતિક રીતે સંકલિત હોય છે. જો કે, ઓછામાં ઓછા બે નાણાકીય વર્ષ માટે અગાઉની નિકાસ કામગીરી ધરાવતા નિકાસકારો જ વાર્ષિક જરૂરિયાત યોજના માટે એડવાન્સ ઓથોરાઈઝેશન અને ભારતમાં તેના નિકાસ લાભોનો લાભ લઈ શકે છે.

3. નિકાસકારો માટે કસ્ટમ્સ, સેન્ટ્રલ એક્સાઇઝ અને સર્વિસ ટેક્સ પ્રોત્સાહનો માટે ડ્યુટી ડ્રોબેક સ્કીમ (DBK)

ડ્યુટી ડ્રોબેક એ નિકાસને પ્રોત્સાહિત કરવા માટે સેન્ટ્રલ બોર્ડ ઓફ ઇનડાયરેક્ટ ટેક્સીસ એન્ડ કસ્ટમ્સ (CBIC) દ્વારા સંચાલિત સમય-પરીક્ષણ યોજના છે. આ યોજના નિકાસ કરવા માટેના માલના ઇનપુટ તરીકે ઉપયોગમાં લેવાતી વખતે અનુક્રમે આયાતી અને એક્સાઇઝેબલ માલ પર લાદવામાં આવતી કસ્ટમ્સ અને કેન્દ્રીય આબકારી જકાતમાં છૂટ આપે છે.  

આ યોજનાના લાભો મેળવવાથી નિકાસકારોને નિકાસ કરાયેલ ઉત્પાદનો સામે ઇનપુટ્સ માટે ચૂકવવામાં આવેલી ડ્યુટી અથવા ટેક્સ માટે રિફંડ મેળવવાની મંજૂરી મળે છે. આ રિફંડ ડ્યુટી ડ્રોબેકના રૂપમાં હાથ ધરવામાં આવે છે. 

જો નિકાસ શેડ્યૂલમાં ડ્યૂટી ડ્રોબેક સ્કીમનો ઉલ્લેખ ન હોય તો, નિકાસકારો આ સ્કીમ હેઠળ બ્રાન્ડ રેટ મેળવવા માટે ટેક્સ અધિકારીઓનો સંપર્ક કરી શકે છે.

4. ભારતથી સેવા નિકાસ (SEIS) યોજના 

નિકાસ માલ માટે નિર્દિષ્ટ આઉટપુટ સેવાઓના કિસ્સામાં, સરકાર નિકાસકારોને સેવા કરની રકમ પર છૂટ અથવા ડિસ્કાઉન્ટ પ્રદાન કરે છે. SEIS યોજના સૂચિત સેવાઓ નિકાસ કરતા વિક્રેતાઓને પ્રોત્સાહિત કરવા માટે લાગુ કરવામાં આવી હતી.

આ યોજના હેઠળ, સેવા નિકાસકારો વિવિધ ઉત્પાદનો અને સેવાઓ પર સેવા કર તરીકે ચૂકવેલ રકમ માટે સરકાર પાસેથી રિફંડ અથવા ભરપાઈ માટે અરજી કરી શકે છે. જો કે, આ પ્રોત્સાહન ચોખ્ખી વિદેશી વિનિમય કમાણીના 3% અને 7% ની વચ્ચે છે. 

આ યોજનાનો લાભ મેળવવા માટે, નિકાસકારોએ રૂ.ની ન્યૂનતમ ચોખ્ખી વિદેશી વિનિમય કમાણી સાથે સક્રિય IEC (આયાત-નિકાસ કોડ) હોવો જરૂરી છે. 11 લાખ (લગભગ).  

5. ડ્યુટી ફ્રી ઈમ્પોર્ટ ઓથોરાઈઝેશન (DFIA) સ્કીમ

નિકાસકારોને અમુક ઉત્પાદનોની મફત આયાત મેળવવામાં મદદ કરવા માટે DEEC (એડવાન્સ લાયસન્સ) અને DFRC ને સંયોજિત કરીને સરકારે રજૂ કરેલી નિકાસ પ્રોત્સાહન યોજનાઓમાંની આ પણ એક છે. આ યોજના નિકાસકારોને બગાડ, બળતણ, ઉર્જા, ઉત્પ્રેરક વગેરે માટે સામાન્ય ભથ્થું આપવા દે છે.  

6. ઝીરો ડ્યુટી EPCG (નિકાસ પ્રમોશન કેપિટલ ગુડ્સ) યોજના

EPCG યોજના , ઇલેક્ટ્રોનિક ઉત્પાદનોના નિકાસકારોને લાગુ પડે છે. આ યોજના હેઠળ, ઉત્પાદન, પૂર્વ-ઉત્પાદન અને ઉત્પાદન પછીના મૂડી માલની આયાત શૂન્ય ટકા કસ્ટમ ડ્યુટી પર માન્ય છે જો નિકાસ મૂલ્ય આયાત કરાયેલ મૂડી માલ પર બચત કરાયેલ ડ્યુટી કરતા ઓછામાં ઓછું છ ગણું હોય. નિકાસકારે જારી તારીખથી છ વર્ષની અંદર આ મૂલ્ય (નિકાસ જવાબદારી) ચકાસવાની જરૂર છે.

7. પોસ્ટ એક્સપોર્ટ EPCG ડ્યુટી ક્રેડિટ સ્ક્રિપ સ્કીમ

પોસ્ટ એક્સપોર્ટ EPCG ડ્યૂટી ક્રેડિટ સ્ક્રિપ સ્કીમ હેઠળ, જે નિકાસકારો નિકાસની જવાબદારી ચૂકવવા વિશે ચોક્કસ નથી તેઓ EPCG લાઇસન્સ મેળવી શકે છે અને કસ્ટમ અધિકારીઓને ડ્યૂટી ચૂકવી શકે છે. 

EPCG ડ્યુટી ક્રેડિટ સ્ક્રિપ્ટ એ નિકાસકારોને આપવામાં આવે છે જેઓ રોકડ દ્વારા ડ્યૂટીની ચુકવણી કરીને કેપિટલ ગુડ્સની આયાત કરે છે. એકવાર તેઓ નિકાસની જવાબદારી પૂરી કરી લે, પછી તેઓ ચૂકવેલા કરના રિફંડનો દાવો કરી શકે છે. 

8. ટાઉન્સ ઓફ એક્સપોર્ટ એક્સેલન્સ (TEE)

જે નગરો ઓળખી કાઢવામાં આવેલા ક્ષેત્રોમાં ચોક્કસ મૂલ્યથી વધુ માલનું ઉત્પાદન કરે છે અને નિકાસ કરે છે તે ટાઉન્સ ઓફ એક્સપોર્ટ એક્સેલન્સ (TEE) તરીકે ઓળખાય છે. આ નગરોને તેમની કામગીરી અને નિકાસમાં સંભવિતતાના આધારે વિશેષ દરજ્જો આપવામાં આવશે જે દેશની નિકાસમાં નોંધપાત્ર યોગદાન આપે છે અને રાષ્ટ્રોને નવા બજારો સુધી પહોંચવામાં મદદ કરે છે.

9. માર્કેટ એક્સેસ ઇનિશિયેટિવ (MAI) સ્કીમ

માર્કેટ એક્સેસ ઇનિશિયેટિવ સ્કીમ એ નિકાસ પ્રમોશનલ સ્કીમ છે જે નોંધપાત્ર રીતે ભારતની નિકાસને પ્રોત્સાહન આપે છે.  

બજાર સંશોધન, ક્ષમતા નિર્માણ, બ્રાન્ડિંગ અને આયાત બજારોમાં અનુપાલન જેવી પ્રત્યક્ષ અને પરોક્ષ માર્કેટિંગ પ્રવૃત્તિઓ હાથ ધરવા માટે યોગ્ય એજન્સીઓને નાણાકીય માર્ગદર્શન આપવા માટે આ યોજના અમલમાં આવી છે.

10. માર્કેટિંગ ડેવલપમેન્ટ આસિસ્ટન્સ (MDA) યોજના

માર્કેટિંગ ડેવલપમેન્ટ આસિસ્ટન્સ (MDA) સ્કીમનો ઉદ્દેશ વિદેશમાં નિકાસ પ્રવૃત્તિઓને પ્રોત્સાહન આપવા, વિવિધ પ્રકારની નિકાસ પ્રમોશન કાઉન્સિલને તેમના ઉત્પાદનો વિકસાવવા, આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રદર્શનોમાં ભાગ લેવા અને વિદેશમાં ખરીદનાર-વિક્રેતાની બેઠકો અને વિદેશમાં અન્ય માર્કેટિંગ પ્રવૃત્તિઓ હાથ ધરવા માટે મદદ કરવાનો છે.

11. ડ્યુટી એન્ટાઇટલમેન્ટ પાસબુક (DEPB) યોજના 

ડ્યુટી એન્ટાઇટલમેન્ટ પાસબુક યોજના નિકાસ ઉત્પાદનની આયાત સામગ્રી પર કસ્ટમ ડ્યુટીને તટસ્થ કરવા માટે રજૂ કરવામાં આવી હતી. ભારત સરકાર નિકાસકારોને નિકાસ ઉત્પાદન સામે ડ્યુટી ક્રેડિટ આપીને લાભ માટે આ યોજના બહાર પાડે છે.  

12. વ્યાજ સમાનતા યોજના (IES)

નિકાસકારોને રૂપિયામાં નિકાસ પહેલા અને પોસ્ટ-શિપમેન્ટ નિકાસ ધિરાણ પ્રદાન કરવા માટે વ્યાજ સમાનીકરણ યોજના સૌપ્રથમ 2015 માં લાગુ કરવામાં આવી હતી. આ યોજના હેઠળ, તમામ લાયકાત ધરાવતા નિકાસકારોને નાણાકીય સહાયનો લાભ મળ્યો. આ યોજના MSME ક્ષેત્રના તમામ ઉત્પાદકોને 5 ટેરિફ લાઇનમાં 3% વ્યાજ અને 416% નાણાકીય સહાય આપે છે. 

13. પરિવહન અને માર્કેટિંગ સહાય યોજના (TMA)

પરિવહન અને માર્કેટિંગ સહાય યોજનાનો પ્રાથમિક ઉદ્દેશ્ય ભારતીય કૃષિ ક્ષેત્રને પ્રોત્સાહન આપવાનો અને સંબંધિત ઉત્પાદનોને આંતરરાષ્ટ્રીય બજારોમાં વધુ સ્પર્ધાત્મક બનાવવાનો છે. TMA યોજના પરિવહનના ઊંચા ખર્ચને ઘટાડવા અને આ ઉદ્યોગ માટે માર્કેટિંગ સહાય પૂરી પાડવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે.  

14. (ગુડ્સ એન્ડ સર્વિસ ટેક્સ) નિકાસકારો માટે GST રિફંડ 

GST કાયદો નિકાસકારોને કેટલીક લાભદાયી યોજનાઓ પ્રદાન કરે છે:

1. IGST રિફંડ: નિકાસકારો નિકાસ માલ પર શરૂઆતમાં ચૂકવેલા સંકલિત GST માટે રિફંડ મેળવવા માટે હકદાર છે. કસ્ટમ વિભાગ આ રિફંડ આપે છે.  
2. LUT બોન્ડ યોજના: LUT (લેટર ઓફ અંડરટેકિંગ) બોન્ડ મેળવીને નિકાસકારો GST ચૂકવ્યા વિના માલની નિકાસ કરી શકે છે.  
3. વેપારી નિકાસકારો માટે 1% GST લાભ: વેપારી નિકાસકારો 1% રાહત દરે સ્થાનિક સપ્લાયર્સ પાસેથી માલની નિકાસ કરી શકે છે. 

15. નિર્ણય રિન વિકાસ યોજના (નિર્વિક) યોજના 

NIRVIK સ્કીમનો ઉદ્દેશ નિકાસકારો માટે ક્લેમ સેટલમેન્ટ પ્રક્રિયાને સરળ બનાવવાનો છે. તે ECGC (એક્સપોર્ટ ક્રેડિટ ગેરંટી કોર્પોરેશન ઓફ ઈન્ડિયા) દ્વારા ઉચ્ચ વીમા કવચ પ્રદાન કરવા, લોન ધિરાણની સુવિધા આપવા અને નાના નિકાસકારો માટે પ્રીમિયમ ઘટાડવા માટે રજૂ કરવામાં આવ્યું હતું. આ યોજના સાથે, ઘણા નાના પાયાના નિકાસકારોને એકીકૃત રીતે ધિરાણનું વિતરણ કરવામાં આવ્યું હતું.  

16. રાજ્ય અને કેન્દ્રીય કર અને લેવી (RoSCTL) યોજના પર રિબેટ

RoSCTL યોજનાએ ઉત્પાદિત માલસામાન અને વસ્ત્રોના નિકાસકારોને એમ્બેડેડ રાજ્ય અને કેન્દ્રીય કર અને વસૂલાતની ભરપાઈ કરવામાં મદદ કરી. 2019 માં રજૂ કરાયેલ, આ યોજના પરિવહન ઇંધણ, વીજળી ડ્યુટી, કેપ્ટિવ પાવર અને મંડી ટેક્સ માટેના કર પર રિફંડ આપે છે. 

17. નિકાસલક્ષી એકમો (EOU) યોજના

1980 માં રજૂ કરાયેલ, EOU યોજનાનો ઉદ્દેશ નિકાસ ઉત્પાદન માટે રોકાણ આકર્ષીને, વધારાની રોજગારી પેદા કરીને અને વિદેશી વિનિમય કમાણી વધારીને નિકાસમાં વધારો કરવાનો છે. આ યોજના હેઠળ, નિકાસકારો નિકાસકારોને અનુપાલન અને કરમાં થોડી છૂટ અને છૂટ મેળવવા માટે પાત્ર છે. જો કે, ફક્ત તે કંપનીઓ કે જેઓ તેમના ઉત્પાદિત માલના 100% નિકાસ કરી શકે છે તેમને EOU સેટ કરવાની મંજૂરી છે. 

18. મર્ચેન્ડાઈઝ એક્સપોર્ટ ફ્રોમ ઈન્ડિયા સ્કીમ (MEIS) RoDTEP (નિકાસ પ્રોડક્ટ્સ સ્કીમ પર ડ્યૂટી અને ટેક્સ રિબેટ) સાથે બદલાઈ

ભારતમાંથી મર્ચેન્ડાઇઝ એક્સપોર્ટ્સ સ્કીમ ચોક્કસ બજારોમાં ચોક્કસ માલની નિકાસ પર લાગુ પડે છે. આ સ્કીમ નિકાસકારોને માળખાકીય ખામીઓ અને સંકળાયેલ ખર્ચને સરભર કરવા માટે પુરસ્કાર આપવા માટે ડિઝાઇન કરવામાં આવી હતી. MEIS હેઠળ નિકાસ માટેના પુરસ્કારો પ્રાપ્ત FOB મૂલ્યના ટકાવારી તરીકે ચૂકવવાપાત્ર હતા. આ સ્કીમ 30 ડિસેમ્બર 2020 સુધી લાગુ હતી.

૧ જાન્યુઆરી, ૨૦૨૧ થી અમલમાં આવેલી નવી RoDTEP યોજના , શિપિંગ બિલ પર પ્રગટ થયેલા લાભનો દાવો કરવામાં મદદ કરે છે. આ યોજના MSMEs માટે નિકાસ બજારમાં પ્રવેશવાનું અને વિદેશી મેળાઓ/વેપાર પ્રતિનિધિમંડળોમાં ભાગ લેવાનું સરળ બનાવવા માટે ૯૦% સુધી ભંડોળ પૂરું પાડે છે.

RoDTEP સ્કીમ નિકાસ માલ પર વેરા અને ડ્યૂટીને બેઅસર કરવા માટે ડિઝાઇન કરવામાં આવી હતી જે અન્યથા કોઈ પણ રીતે મોકલવામાં આવતી નથી, રિફંડ કરવામાં આવતી નથી અથવા જમા થતી નથી. 

એકવાર તમે આયાતકાર-નિકાસકાર કોડ (IEC) મેળવી લો , જે ડાયરેક્ટર જનરલ ઓફ ફોરેન ટ્રેડ (DGFT) દ્વારા જારી કરાયેલ 10-અંકનો કોડ છે, તે પછી તમે આ યોજના માટે સરળતાથી અરજી કરી શકો છો. આ કોડની આજીવન માન્યતા છે.

ShiprocketX સાથે તમારા ઉત્પાદનોની નિકાસ કરીને તમારા વ્યવસાયને ઉત્તેજીત કરો!

આ નિકાસ પ્રોત્સાહનોએ વૈશ્વિક વેપાર અને વિશ્વભરમાં નિકાસને પ્રોત્સાહન આપવામાં નોંધપાત્ર યોગદાન આપ્યું છે. તદુપરાંત, તેઓએ ઉત્પાદન ખર્ચ ઘટાડીને, સ્પર્ધાત્મકતા વધારીને અને નવા બજારોમાં પ્રવેશ આપીને વેપારી સમુદાયમાં અનુકૂળ વાતાવરણ ઊભું કર્યું છે. સરકાર ટેક્સ બ્રેક્સ, સબસિડી અને નિકાસ ક્રેડિટ ગેરંટી સાથે દેશના નિકાસ ક્ષેત્રને વધુ મજબૂત કરવા માટે અન્ય ઘણા ફાયદાઓ સાથે પણ આવી રહી છે.

જોકે, વિદેશમાં તમારા માલ અથવા સેવાઓની નિકાસ કરતી વખતે ધ્યાનમાં લેવાના મુખ્ય પરિબળો એ છે કે તમે પસંદ કરો છો તે શિપિંગ સેવા પ્રદાતાની કિંમત અને વિશ્વસનીયતા. પરિવહન ખર્ચમાં વધારો તમારા વ્યવસાયના નિકાસ મૂલ્યોને ઘટાડી શકે છે, જે શિપમેન્ટની સંખ્યા અને કદમાં ઘટાડા તરફ દોરી જાય છે. ShiprocketX સાથે , તમને શ્રેષ્ઠ-ઇન-ક્લાસ પરિવહન સેવાઓ મળે છે, પછી ભલે તમે વિશ્વના કોઈપણ ખૂણામાં તમારા ઉત્પાદનો મોકલવા માંગતા હોવ.

આ અગ્રણી ક્રોસ-બોર્ડર શિપિંગ કંપની ભારતની સૌથી વિશ્વસનીય અને ઓછી કિંમતનું પ્લેટફોર્મ છે, જે તમારા વ્યવસાયને વારંવાર બલ્ક શિપિંગ દ્વારા વેચાણમાં મદદ કરે છે.